Güneş Çarpması Nedir?

Vücut, kendi sıcaklığını dengeleyecek bir mekanizmaya sahiptir. Terleme, kan akışı vb. gibi doğal olarak vücut ısısını düzenleyen bu mekanizma, sıcaklığın hızla yükselmesi ve ısıya maruziyetin devam etmesi sonucu sekteye uğrayabilir. Düzenli olarak yüksek sıcaklıkta, güneş altında uzun süre vakit geçirmek güneş çarpması ile sonuçlanır. Ayrıca çok duyulmasa bile egzersize bağlı sıcak çarpması da sık yaşanmaktadır. Güneş çarpması aşağıdaki gibi 2’ye ayrılır:

  • Güneş Çarpması: Klasik, herkesin bildiği, başta çocukları, yaşlıları ve bebekleri ama çoğunlukla herkesi etkileyen uzun süre güneşin altında oturmaktan kaynaklanan “başa güneş geçmesi” olarak da bilinen sağlık sorunudur.
  • Egzersize Bağlı Sıcak Çarpması: Sıcak ortamlarda yoğun fiziksel aktivite ile ortaya çıkmaktadır. Açık havada spor yapan sporcularda da görülmektedir.

Güneş Çarpması Neden Olur?

Güneş çarpması bir diğer adıyla güneş zehirlenmesi yüksek sıcaklığa ve uzun süren güneş ışınlarına maruz kalma ile meydana gelir. Vücudun normalde düzgün çalışan iç sıcaklığını sabit tutmaya yarayan mekanizması, bazı koşullarda bozulur ve çalışamaz.  Güneş çarpması nedenleri aşağıdaki gibidir:

  • Yüksek sıcaklık ve nem: Vücudun iç sıcaklığını koruma mekanizmasını zorlar veya bozar.
  • Aşırı fiziksel aktivite: Aktivite sırasında metabolik ısı artışı, vücudun sıcaklığını ekstra artırır.
  • Yetersiz sıvı alımı: Terle atılan sıvı ve elektrolitler yerine konmazsa vücut susuz kalır.
  • Alkol kullanımı: Özellikle yüksek sıcaklıkta, güneş altında fazla alkol tüketmek vücudun susuz kalmasına neden olabilir.
  • İlaç: Özellikle idrar söktürücüler terlemeyi azaltır ve vücudun iç sıcaklığını dengeleme mekanizması bozulabilir.
Güneş Çarpması Belirtileri Nelerdir?

Güneş çarpması özellikle mide bulantısı, yüksek ateş, halsizlik ve bazen baygınlık ile kendini gösterir. Güneş çarpması belirtileri şunlardır:

  • Mide bulantısı
  • Baş ağrısı
  • Yüksek ateş
  • Halsizlik
  • Baş dönmesi
  • Çarpıntı
  • Ciltte kuruluk, kızarıklık
  • Terleme düzeninde değişiklik (Yoğun güneş sonucu hiç terlememe veya yoğun egzersiz neticesinde çok terleme)
  • Kusma
  • Aşırı susama
  • Kafa karışıklığı
  • Nöbet geçirme, bilinç kaybı
  • Baygınlık

Belirtilerin çoğu güneş çarptıktan sonra fark edilir ancak bazen sabah saatlerine kadar fark edilmeden ilerleyebilir.